پنج سا پيش توسط يك صاحب منصب كشورى در كشمير ، فراهم آمده باشد . آقاى راس در ترجمه حاضر عمدتا از متن فارسى شماره 090 , 24 . dda فهرست موزه بريتانيا استفاده كرده و آن را با نسخهء شماره ro . 157 پروفسور كاول ( كه با لطف زياد نسخه را براى منظور فوق ، در اختيار او گذاشت ) مقابله نموده و در بخش دوم ترجمه تركى دو نسخه اكمل متعلق به انجمن كتاب مقدس را مورد استفاده قرار داده است . اين نسخهء اخير در روشن ساختن عبارات مبهم و حل كردن مشكل املاءهاى نادرست و اسامى بد نوشته شدهء امكنه و قبايل ، نقش ارزشمندى ايفاء كرد . اين اثر مرد باهوشى است كه سرزمين‌هاى مذكور از سوى مؤلف [ ترجمهء ( م ) ] خود را مىشناخت و هرچه را ترجمه مىكرد از روى داورى و تشخيص مىخواند . مدام يك يا دو كلمه ، يا جمله‌اى را به منظور روشن ساختن معنى ، تجديد مىكرد و بارها اسامى امكنهء سرزمين‌هاى ترك زبان را با اعراب هجى مىكرد و اگر اين اسامى نا مأنوس بودند ، با چنين شيوه مشخصى ، شناخته مىشدند . اين امر خدمتى است به چند مترجم يا مستنسخى كه قادرند نوشته‌هاى آسيايى را براى خوانندهء معاصر اروپايى ترجمه كنند ؛ و افسوس كه عالم بىنام نتوانست در مورد اسامى تبتى ، همان كارى را بكند كه در تكميل يكى از نسخ تركى انجام داده بود . وى در هيچ كجا نام خود را ذكر نمىكند ، فقط عبارت زير در يك سطر ، در پايان كتاب ، كار او را توصيف مىكند : « اين ترجمه را در 22 جمادى الثانى 1263 در شهر ختن به اتمام رساندم » - يعنى در سال 1845 ميلادى . شايد توضيح چند كلمه در رابطه با كيفيت شكل‌گيرى اين ترجمهء انگليسى ، و چگونگى تعهد آن به وسيله كسى كه به اندازه كافى معلومات فارسى براى ترجمه آن نداشته ، ضرورى بوده باشد . براى نخستين بار در 1877 دوست مرحومم آقاى شاو كه هنگام اقامت و سفر در سرزمين‌هاى مورد توصيف تاريخ رشيدى ، اثر مذكور را مورد استفاده قرار داده بود ، توجه مرا به سوى آن جلب كرد . وى در تحسين بصيرت مؤلف و ارزش اثر به عنوان « كتاب راهنماى » تركستان شرقى و نواحى تابعهء آن ، بسيار با حرارت بود . چنان كه بارها متذكر شده‌ام ، وى قصد داشته پس از تكميل لغتنامه تركى ، ترجمهء